Het kan verkeren, maar het zou maar zo kunnen dat het Gouden Ezelsoor terecht aan Gerbrand Bakker is uitgedeeld. ‘Nogal wiedes,’ zal je denken, ‘het gaat om het best verkopende literaire debuut en zoiets wordt gewoon gemeten’ Ja, ja, ja, dat zal, maar daar doel ik niet op.
Tekst: Merijn Schipper
Wat ik wil zeggen, is dat je niet vaak een boek zo lekker wegleest als Boven is het stil. In twee korte dagen had ik het 264 pagina’s dikke boek uit. Elk woord lijkt op zijn plaats, geen grote grepen en geen ingewikkelde constructies. Toch is het beeldend, het land en het leven waarin Helmer geschetst is. Je ziet hem de koeien melken, hoort hem de pinken verzorgen en ruikt hem stront uit de grup wegkruien.
In West-Friesland woont Helmer van Wonderen. Hij is de overlevende helft van een eeneiige tweeling die zijn studie heeft moeten opgeven om de boerderij van zijn aftakelende vader over te nemen. Als ook zijn moeder overlijdt, blijft hij met zijn vader achter. Met de intrigerende zin: ‘Ik heb mijn vader naar boven gedaan’ opent het boek het verhaal. Norsig draagt hij zijn vader naar boven. Er blijkt een diepgaande wrok jegens hem bij de zich bij zijn broer achtergesteld voelende Helmer. Net als het gemis van heelheid, voel je dit door het hele boek heen.
Wat Boven is het stil erg intrigerend maakt zijn de vele paralellen. Alles om Helmer heen lijkt in tweevoud of lijkt zich te herhalen. Zo komen er geregeld twee broertjes op zijn erf; heeft hij ooit twee ezels aangeschaft; gedraagt zij zich soms op precies gelijke wijze als zijn vader vroeger deed en er verschijnt er een 19 jarige Henk ten tonele die voor mij als lezer sterke associaties oproept met de op 19 jarige leeftijd overleden broer van Helmer, die dezelfde naam draagt.
Ondanks de vele suggesties blijft het hierbij. Je wordt niet gedwongen om ‘er iets achter te zoeken’, noch om het geheel passief te lezen. Zodoende lijkt het boek mij voor veel mensen toegankelijk, maar vergis je niet: tweedimensionaal is het zeker niet. Heeft Helmer homoseksuele gevoelens? Wanneer weet Helmer wat hij mist? Hoe vergaat het hem helemaal aan het einde van het boek?
Het heeft iets weg van een heldere halfslaap. Zonder problemen voert het je mee, windt het ‘zondoorstoven’ woorden voor je ogen, murmelt het je verder mee het verhaal in. Lezen!
Gerbrand Bakker
Boven is het stil
Uitgeverij Cossee, Amsterdam 2006
Tekst: Merijn Schipper
Wat ik wil zeggen, is dat je niet vaak een boek zo lekker wegleest als Boven is het stil. In twee korte dagen had ik het 264 pagina’s dikke boek uit. Elk woord lijkt op zijn plaats, geen grote grepen en geen ingewikkelde constructies. Toch is het beeldend, het land en het leven waarin Helmer geschetst is. Je ziet hem de koeien melken, hoort hem de pinken verzorgen en ruikt hem stront uit de grup wegkruien.
In West-Friesland woont Helmer van Wonderen. Hij is de overlevende helft van een eeneiige tweeling die zijn studie heeft moeten opgeven om de boerderij van zijn aftakelende vader over te nemen. Als ook zijn moeder overlijdt, blijft hij met zijn vader achter. Met de intrigerende zin: ‘Ik heb mijn vader naar boven gedaan’ opent het boek het verhaal. Norsig draagt hij zijn vader naar boven. Er blijkt een diepgaande wrok jegens hem bij de zich bij zijn broer achtergesteld voelende Helmer. Net als het gemis van heelheid, voel je dit door het hele boek heen.
Wat Boven is het stil erg intrigerend maakt zijn de vele paralellen. Alles om Helmer heen lijkt in tweevoud of lijkt zich te herhalen. Zo komen er geregeld twee broertjes op zijn erf; heeft hij ooit twee ezels aangeschaft; gedraagt zij zich soms op precies gelijke wijze als zijn vader vroeger deed en er verschijnt er een 19 jarige Henk ten tonele die voor mij als lezer sterke associaties oproept met de op 19 jarige leeftijd overleden broer van Helmer, die dezelfde naam draagt.
Ondanks de vele suggesties blijft het hierbij. Je wordt niet gedwongen om ‘er iets achter te zoeken’, noch om het geheel passief te lezen. Zodoende lijkt het boek mij voor veel mensen toegankelijk, maar vergis je niet: tweedimensionaal is het zeker niet. Heeft Helmer homoseksuele gevoelens? Wanneer weet Helmer wat hij mist? Hoe vergaat het hem helemaal aan het einde van het boek?
Het heeft iets weg van een heldere halfslaap. Zonder problemen voert het je mee, windt het ‘zondoorstoven’ woorden voor je ogen, murmelt het je verder mee het verhaal in. Lezen!
Gerbrand Bakker
Boven is het stil
Uitgeverij Cossee, Amsterdam 2006
