Duisternis. Zachte geluiden van andere mensen. Je ogen moeten nog wennen aan het licht, je gemoed aan het idee dat je niet alleen bent in dit kleine hokje. Langzaam wordt duidelijk dat er iemand bij je is. Het enige dat je kunt doen: kijken.
tekst: Maartje Rutten
Roos van Geffen, Dries Verhoeven, Julia Jadkowski. Voor trouwe bezoekers van het Huis en Festival aan de Werf zijn dit geen onbekende namen. Dries Verhoeven en Roos van Geffen maakten in 2003 hun eerste productie voor FadW met 'Hartstocht'; een ritje door Utrecht in een geblindeerde Volkswagenbus met open dak, waarbij je als toeschouwer via een spiegel op schoot de wereld op een nieuwe manier zag. 'I ask your name - you ask the time', afstudeervoorstelling van Julia Jadkowski, was te zien op FadW in 2005.
De makers zijn op dit moment nieuwe projecten aan het ontwikkelen voor FadW 2008. 'Kom Vooral Verder' werd door Huis aan de Werf georganiseerd, niet alleen als voorproefje, maar ook als een soort verdieping op het begrip ervaringstheater. Theaterwetenschapper Liesbeth Groot Nibbelink werd uitgenodigd om een inleiding te geven. Ervaringstheater is een geval apart namelijk, een stroming (in Frankrijk 'De Bewust Naïeven' genoemd) die in Nederland bijvoorbeeld wordt aangeslingerd door Huis aan de Werf, maar ook op festivals als de Boulevard en Oerol veel te 'ervaren' is. Niet meer in zomaar in een zaal zitten kijken dus, maar in je eentje door een vervallen huis lopen met een rugzakje (Natasja Hollander, 'Fobrika', 2003), alleen in een hokje zitten terwijl een danseres je voeten wast (Roos van Geffen, 'Immens', 2006) of in bed toegestopt worden terwijl er een nachtlampje brandt met jouw naam erop (Dries Verhoeven, 'U bevindt zich hier', 2007). Ervaringstheater is als een spiegel, vindt Groot Nibbelink: de werkelijkheid wordt niet anders, maar je blik daarop wel. Die andere kijk wordt tot stand gebracht door belangrijke eigenschappen als rust, aandacht, stilte, zorg, en een soort kinderlijke ontvankelijkheid. Voor het eerst wordt jou als toeschouwer gevraagd wie je bent, wordt de blik eens op jou gericht.
Dat zorgde vooral voor lieve, bijna sprookjesachtige ervaringen, waarvan je kippenvel op je armen kreeg en een gelukzalige glimlach op je gezicht. Inmiddels hebben makers zich verder ontwikkeld, zich de vraag gesteld hoe zij zich verhouden tot de wereld. Tijdens 'Kom Vooral Verder' werd duidelijk dat dat tot spannende projecten gaat leiden, en dat is nog lafjes uitgedrukt. Verhoeven is een meer geëngageerde kant opgeslagen. Een confrontatie met een asielzoeker wordt uiteindelijk een confrontatie met jezelf. Die is niet altijd even prettig: ben ik inderdaad bang voor dingen die ik niet ken? Verhoeven doet een voorzetje voor zo'n confrontatie die misschien niet fijn is, maar wel raak. Zijn plan om ons op een persoonlijke manier in contact te brengen van tradities en gebruiken van culturen, waar we misschien wel bang voor zijn, klinkt hoe dan ook erg veelbelovend. Van Geffen is bezig met kijken. Kijken naar gezichten, zonder oordeel, eerlijk en aandachtig. Wij, de toeschouwers, kijken dus ook. En worden bekeken. Dat is ook hier confronterend, soms ronduit eng en interessant. Uiteindelijk zullen toeschouwers in de vorm van een peepshow in alle rust gluren en begluurd worden; ook dat kan dus tot spannende resultaten leiden. Jadkowski ten slotte gaat op een bijna meditatieve manier in op het gegeven dat de bovenste laag van onze huid dood is. Dat vond ze zo'n fascinerend idee dat ze wilde uitzoeken wat dan precies de scheiding tussen dood en levend is. In haar voorstelling, Papier, kruip je onder begeleiding van Jadkowski je huid uit.
'Kom Vooral Verder', een initiatief om toe te juichen! Een interessant kijkje in de keuken. Dit soort avonden doet verlangen naar meer!
