De Culturele Zondag Vrij Spel staat in het teken van spelen, urban games, improvisatie theater, live muziek en …. literatuur. Dit thema doet het hart van menig literatuurfanaat sneller kloppen. Want is literatuur niet de ultieme vorm van spel? Het spelen met taal, met het medium, met gedachtes en ideeën waardoor haar lezer verleid wordt mee te spelen? SLAU en het Poëziecircus hebben deze uitnodiging van het vrije spel dat literatuur kan zijn, teruggebracht tot de harde kern: De Grote Literatuurquiz!
tekst: Hanna Vlaming

Het spel

Alexis de Roode (foto Keke Keukelaar)

Aan de opzet van de quiz ontbreekt niets. Het publiek wordt begroet door de Utrechtse dichter Alexis de Roode. Gestoken in een verfijnd kostuum, inclusief gouden giletje, heeft hij de rol van quizmaster op zich genomen. Deze volstaat hij bijzonder goed. Ook het spelelement (de gameplay) krijgt bij de quiz net iets meer kleur door de actieve participatie van de deelnemers. Het welbekende ‘hoedje op – hoedje af’ principe wordt met behulp van drie mutsjes (rood, geel, blauw) toegepast. Bovendien worden de elementen strategie en competitiedrang aangewakkerd, doordat het publiek het op moet nemen tegen een heus Panel van Deskundigen: Richard Dekker staat bekend om zijn werkzaamheden bij Passionate Magazine, Fabian Stolk is universitair docent moderne Nederlandse letterkunde en Sven Vitse staat naast zijn universitaire docentschap bekend om zijn proefschrift dat een ellenlange titel draagt. Is het publiek onder de indruk? Aardig. En met het laatste restje zelfvertrouwen gaat iedereen staan: let the game begin!

Zwoele stemmen
Utrechts trots Bert Natter was gevraagd de nodige fragmenten (deels uit eigen werk) voor te dragen, maar kon op het laatste moment niet aanwezig zijn. Gelukkig klinken de stemmen van organisatrices Gina van den Berg en Nadine Ancher even laag en zwoel. Het publiek staat meteen op scherp door de lyrische literatuur en de prozaïsche poëzie waarmee de zaal wordt gevuld. De te verwachten duizelingwekkend moeilijke vraag valt echter in het niet omdat deze door Natter zelf verzonnen – en dus niet aanwezig - was. De vervangende vraag is meer een luistertestje: “ Welke bloemen groeien er in de vallei?” Bijna iedereen mag blijven staan.

Wie niet slim is…
Het geruststellende aan de quiz is dat, zoals bij elk goed spel, er flink wat vals gespeeld kan worden. De meest onschuldige vorm is je gemutstheid aanpassen aan degene die jij hoog in het literaire vaandel hebt staan. Ook het zachte geroezemoes na elke vraag wijst op jonggeleerde speltactieken. Na zes vragen staat er nog maar één publiekslid. En zelfs zij is genoodzaakt vals te spelen: doordat ze haar hoedje buiten de tijd verwisselt, heeft ze de vraag met haar oude hoedje per ongeluk toch goed beantwoord. Pas na vraag twaalf moet ook zij gaan zitten, maar wel in het bezit van een boekenpakket en poëzieshirt.

Finish
De Deskundigen hebben deze slag gewonnen. Toch hebben ook zij hun leermomenten gehad. Eén van hun jokers (zij wel!) ging namelijk verloren aan een nieuw fenomeen in de poëzie: het gedicht dat ontstaat wanneer een geprinte pagina zodanig met stift wordt bewerkt, dat er slechts enkele woorden en een beeltenis overblijven. Dit literaire spel is niet vernoemd naar de bezigheid (schrapgedicht) maar naar het schrijfgerei: Stiftgedicht. Ondanks zijn foute antwoord wist Richard Dekker wel te vertellen dat Ruben van Gogh (nog wat Utrechts trots) zich ook op het stiftdichten heeft gestort. Iets om in de gaten te houden!

Kortom; in welke vorm je haar ook giet, De Grote Literatuurquiz of Stiftgedicht: literatuur is voornamelijk spelen.