Provocateur Lars von Trier kreeg het ook dit jaar weer voor elkaar, om op het filmfestival in Cannes het gesprek van de dag te zijn. Twee jaar geleden veroorzaakte zijn film Antichrist de controverse. Dit jaar waren het echter Von Triers bizarre uitspraken over Joden, Nazi's en Hitler die hem (ongewild?) in de spotlight zette.

De organisatie verklaarde hem na de persconferentie tot persona non grata en hij was niet welkom op de prijsuitreiking van het festival. Overdreven of niet, naar de gouden palm voor beste film kon Von Trier wel fluiten en de prijs ging uiteindelijk (niet per se onterecht) naar Terrence Malick's Tree of Life. Wel kreeg Kirsten Dunst in Cannes de palm voor beste actrice. Zij neemt in Melancholia, de nieuwste film van Lars von Trier die op het festival in première ging, de hoofdrol voor haar rekening. Op deze manier eerde de organisatie de regisseur en zijn nieuwste werk toch een beetje.


De film Melancholia begint met het einde. De proloog toont niet alleen het einde van de film, maar meteen ook het einde van de wereld en het bestaan op aarde. Na de dromerige opening start het verhaal dat voorafgaat aan dit onafwendbare einde en zoomt de film in op de bruiloft van Justine (Kirsten Dunst) en Michael (Alexander Skarsgård). Het feest wordt groots gevierd in het riante landhuis van Justine's zus Claire (Charlotte Gainsbourg) en haar man John (Kiefer Sutherland). Naarmate de avond vordert wordt duidelijk dat Justine kampt met een depressie en dat zelfs haar droombruiloft daar niets aan kan veranderen. De onoprechte glimlach en lege blik van Justine worden steeds duidelijker en de avond eindigt met de kersverse bruidegom Michael die zijn koffers pakt en vergezeld door zijn ouders vertrekt. Justine blijft achter. Pas getrouwd, maar toch alleen.

Vervolgens maakt de film een kleine sprong in de tijd en verschuift de focus naar Claire, die zich over haar jongere zus ontfermt als diens depressie in volle hevigheid is toegeslagen. Als een hoopje ellende arriveert Justine opnieuw bij het landhuis. Claire vangt haar zo goed en kwaad als het kan op en verzorgt haar zus met engelengeduld.


Ondertussen nadert planeet Melancholia, die altijd verscholen ging achter de zon, de aarde. Als op een gegeven moment vaststaat dat de twee planeten met elkaar in botsing zullen komen kan Claire niet met dit gegeven omgaan, terwijl Justine berust in het naderende einde. De depressieve toestand waarin Justine verkeert, maakt het nieuws makkelijker te aanvaarden. Volgens haar is “the earth an evil place” en zij zal opgelucht zijn wanneer ze uit haar lijden wordt verlost. Ondertussen vraagt Claire zich als moeder van zoontje Leo vertwijfelt af “where he has to grow up”. Zij kan alleen maar denken aan het feit dat haar zoon niet volwassen zal worden.

Kirsten Dunst schittert als de depressieve Justine. De doodse blik heeft ze perfect onder de knie. Ook Charlotte Gainsbourg zet een goede rol neer als licht neurotische en tikje angstige grote zus en moeder Claire. De prachtige, maar ook bombastische muziek van Richard Wagner (Tristan & Isolde) begeleidt de film. De omgeving, de paarden, de bruiloft, het landhuis, de muziek, de beelden van het heelal en de planeten: alles is even mooi en sfeervol. Het is bijna too much. Toch komt Von Trier ermee weg en wordt het nergens echt kitsch. Het eindresultaat is een gelaagde film die nog het best te omschrijven is als een psychologisch drama met een vleugje science fiction. Of zoals Lars von Trier het in een interview zelf omschrijft: “I desired to dive headlong into German romanticism.”