Geniale kluizenaar. Mysticus. Amerikaanse meester. Dat zijn zomaar een paar willekeurige beschrijvingen die gegeven worden aan de Texaanse regisseur Terrence Malick. De mediaschuwe Malick won op het filmfestival in Cannes de Gouden Palm voor zijn nieuwste film The Tree of Life. Hij nam de prijs zelf niet in ontvangst, maar liet dit aan de producenten over. Interviews geeft hij niet en aan persconferenties en premières neemt de regisseur geen deel. Dat laat hij over aan de acteurs, in dit geval Brad Pitt, Sean Penn en de bij het grote publiek onbekende Jessica Chastain.


Zij beschrijven tijdens zo’n persconferentie de grote vrijheid die ze genoten tijdens het filmen. De acteurs kregen alle ruimte om te improviseren en werden aangespoord hun gevoel te volgen. Malick werkte bij de opnames slechts met één cameraman en maakte gebruik van natuurlijk licht. The Tree of Life is zijn vijfde speelfilm en zou eigenlijk vorig jaar al in première gaan in Cannes, maar Malick was niet helemaal tevreden met het resultaat en wenste verder te sleutelen en te schaven. De film krijgt voor hem pas vorm op de montagetafel. Hij selecteert met een team editors uit het eindeloze materiaal de juiste beelden, zoekt er passende muziek bij en creëert zo stukje bij beetje het verhaal. The Tree of Life is Malicks magnum opus genoemd, een film waar hij al meer dan dertig jaar aan werkt en is geïnspireerd door gebeurtenissen uit zijn eigen leven.

De film bestaat uit prachtige, dromerige beelden ondersteund door poëtische voice-overs en klassieke muziek. Er is weinig dialoog, de muziek is nadrukkelijk aanwezig en bepalend voor de sfeer. Het plot is ondergeschikt.


Voor zover er sprake is van een verhaal, draait het in de film om een Amerikaans gezin in de jaren vijftig. Aan het hoofd van dat gezin staat een strenge vader (Brad Pitt) die zijn drie zoons probeert voor te bereiden op het volwassen leven in de harde buitenwereld. Daarnaast geeft de lieve en naïeve moeder (Jessica Chastain) hen de nodige aandacht en warmte. Op latere leeftijd blikt de oudste zoon Jack (Sean Penn), terug op zijn jeugd. Het zijn diens jeugdherinneringen die centraal staan. Door de ogen van Jack zien we enerzijds het heerlijke buitenleven van een jongen in een Amerikaanse voorstad in de jaren vijftig. Anderzijds is er het autoritaire gezinsleven waarin de strikte vader bepalend is voor de sfeer.

The Tree of Life is een film die je meerdere keren moet zien om hem echt te kunnen doorgronden. De regisseur last vrij aan het begin van de film ruimte in voor een intermezzo over het ontstaan van de aarde. Compleet met oerknal, de eerste eencelligen en dinosaurussen. Daarna wordt (opnieuw) ingezoomd op het gezinsleven van Jack en zijn familie en krijgt het verhalende deel van de film de aandacht.


Gaat heen en oordeel zelf. Laat je meeslepen door de indrukwekkende beelden en muziek. Laat je niet van de wijs brengen door de computergeanimeerde interval over de oorsprong van heelal en aarde. Geef je over aan de poëtische droom van Malick en interpreteer de film op je eigen manier. Van de regisseur hoeven we in elk geval geen tekst en uitleg te verwachten, hij is weer terug naar zijn oude kluizenaarsleventje en komt waarschijnlijk over een jaar of vijf, of misschien wel over een jaar of tien pas weer met nieuw werk.