Trieste vriendschappen worden met humor neergezet

‘De eenzame weg of de egoïsten’ is een voorstelling over ijdelheid en jaloezie in een luchtig jasje.’t Barre land speelde het stuk van Arthur Schnitzler van 22 t/m 26 november in Theater Kikker.

De spelers van ’t Barre land vegen theebladeren in een Perzische tapijt als het publiek binnenkomt. Met vegen proberen ze de kleur terug te krijgen in het vloerkleed. ‘Theebladeren schijnen te helpen’, roept Vincent van den Berg. In de voorstelling is hij professor Wegrat; één van de vrienden die elkaar na jaren weer eens ontmoeten. Maar hoe goed is die vriendschap eigenlijk?


foto: Fran van der Hoeven

Onder de blijdschap van het weerzien ligt een wereld vol geheimen, bedrog en jaloezie. Het schildergenie Julian Fichtner (Ingejan Ligthart Schenk) heeft een geheimzinnige geschiedenis met Gabriële (Margijn Bosch), de vrouw van Wegrat, die vlak voor zijn komst is overleden. Hij vraagt ook nog eens veel aandacht van de zoon van de professor, Felix die door Anouk Driessen wordt gespeeld. En hoe zit het eigenlijk met de verhouding tussen zijn schrijvende vriend Stephan von Sala en zijn dochter Johanna? De professor is het middelpunt van de voorstelling, maar is tegelijkertijd nergens van op de hoogte. Hij staat er altijd bij als de andere personages hun geheimen opbiechten, maar hij is te druk om er naar te luisteren. Hij schildert de houtenvloer op het podium, verplaatst stoelen en regelt het licht.

Lucht en stof
De ingewikkelde lijntjes en intriges in het stuk van Arthur Schnitzler worden door ’t Barre land op een luchtige en komische manier gespeeld. Schnitzler is een Oostenrijkse schrijver die in het eind van 19e en begin 20e eeuw heel wat stukken heeft geproduceerd. Hij had in zijn werk vaak commentaar op de decadente levensstijl van de rijken in Wenen.’t Barre land vindt dat Der einsame weg een tragikomedie is. De thematiek van de tekst lijkt zwaar, maar dat weerhield het toneelgezelschap er niet van om een bijna performanceachtig stuk neer te zetten. De Utrechtse toneelgroep werkt niet met één regisseur of dramaturg. Ze gaan als groep, waarin acteurs, dramaturgen en historici zitten, aan de slag om van toneelrepertoire iets moois te maken.


foto: Fran van der Hoeven

In de voorstelling is het spel de ene keer over-toneel-spelerig, een andere keer emotieloos en dan wordt er na het uitspreken van een heftige zin met een vragende blik naar publiek gekeken. Ellen Goemans weet als Johanna Wegrat met haar eigenzinnige tekstbehandeling woorden als ‘ik hou van jou’ uit te spreken alsof het gaat om een zakelijke overeenkomst. En ook Martijn Nieuwerf zet de treurige Stephan von Sala neer met een knipoog. Dat maakt hun spannende dialogen grappig. Ook de andere acteurs weten de soms zwaarmoedige personages met humor neer te zetten.

Ondanks het luchtige spel blijven onderlinge verhoudingen ingewikkeld. Daardoor is ‘De eenzame weg of de egoïsten’ een lange zit waarbij je continu moet blijven opletten. Maar de voorstelling geeft ook stof tot nadenken. Alle personages zijn alleen maar met zichzelf bezig. Daarom gaf Schnitzler de voorstelling waarschijnlijk ook de werktitel ‘De egoïsten’. IJdelheid gaat boven liefde. Het publiek zit erbij en kijkt er naar. Zijn zij stiekem niet ijdel en egoïstisch?