Een avond ‘navelstaren voor gevorderden’, kijken naar ‘snobistische staatskunst’ en ‘onbeschaamd preken voor eigen parochie.’ Volgens de reclamecampagne is Najaarscollectie 2011 een ‘hoogdrempelig’ festival met jong theatertalent in Theater Kikker. Struikelt iemand die recensente speelt bij Sapsite over deze hoge drempel of heeft alleen het kabinet genoeg van jonge theatermakers die pretenderen kunst te kunnen maken?

Met de reclamecampagne heeft het festival een toon gezet. Met die hoogdrempeligheid en dat navelstaren valt het allemaal wel mee, maar Najaarscollectie is wel het podium voor ‘een nieuwe generatie overaanbod.’ De beginnende theatermakers krijgen, dankzij het beleid van de huidige regering, het heel moeilijk. Veel productiehuizen die vaak werken met jonge makers krijgen vanaf 2013 geen geld meer van de overheid.

‘Gretig greep ik de kans om te tonen wat een onvoorstelbaar talent er momenteel keihard werkt om de eigen broek op te houden in een tijd waarin Nederland lijkt te kotsen op iedereen die de boel een pietsje mooier wil maken’, schrijft theatermaker en schrijver Oscar Kocken over zijn taak als gastcurator van Najaarscolletie 2011. Het resultaat: een vierdaags festival met o.a. een sterke monoloog van de in 2011 aan de toneelacademie van Maastricht afgestudeerde Thomas Dudkiewicz.

Thriller zonder nepbloed
Dudkiewicz vertelt het verhaal van Bobby Baxter, een horrorheld uit een Scandinavisch dorpje. Tijdens Voorjaarscollecties gaf hij al een voorproefje van zijn solovoorstelling in de kelder van Theater Kikker, nu staat hij met Bobby Baxter- The complete collection in de grote zaal. Maar meer dan vier verschillende outfits en een lichtje heeft de acteur niet nodig. Hij weet de moordlustige Bobby Baxter tot leven te wekken zonder special-effects, flessen nepbloed of scherpe messen. Met alleen een verfijnde tekst en goede timing is de thriller al filmisch genoeg.

Het publiek leert de horrorheld kennen vanuit vier verschillende standpunten. In ieder deel kom je weer meer bizarre feiten te weten over hem en het dorp in ‘The middle of nowhere.’ Voor het uitspreken van zo’n zinnetje neemt Dudkiewicz echt de tijd. Hij neemt ellenlange pauzes tussen de woorden en kijkt ondertussen strak naar het publiek. Dat geeft je een ‘unheimlich’ gevoel, maar het is ook grappig. En wanneer je denkt dat het verhaal niet bloederiger kan, doet hij er nog een schepje boven op: hij legt gedetailleerd uit hoe hij de ogen uit iemands kas steekt. En toch blijft het leuk.

Elitaire geleuter
Als je na Bobby Baxter nog niet kan slapen, kun je bij Oscar Kocken en theatermaker Greg Nottrot aan de stamtafel gaan zitten. Als je ‘het elitaire geleuter’, waar de twee je van te voren al voor gewaarschuwd hebben, aankunt tenminste. Donderdagavond schuift ook de nieuwe programmeur van Stadschouwburg Utrecht Steven Peters aan. Er wordt gediscussieerd over hoe de theaterwereld publiek kan blijven trekken en hoe nu verder zonder al die subsidies? Volgens Peters moet de theaterwereld niet in een slachtofferrol gaan zitten, maar hun creativiteit gebruiken om zonder extra geld toch mooie en vernieuwende dingen te blijven maken.

Nick Steur komt met iets vernieuwends. Hij is net als Dudkiewicz afgelopen jaar afgestudeerd aan de Toneelacademie van Maastricht. In de kleine zaal van Theater Kikker heeft hij een spiegelvloer gelegd en daarop los verspreide stenen.‘I know I have a Dutch accent’, klinkt het uit de speakers. Een stem op band legt uit wat er gaat gebeuren en waarom dat in het Engels moet: ‘dat klinkt interessant.’ Terwijl de band loopt begint Steur stenen op elkaar te stapelen. En dan geen voorgeprepareerde steentjes die als puzzelstukjes in elkaar passen, naar grove rotsblokken die uiterst geconcentreerd op elkaar moeten worden gelegd. Het gekke is dat Steur niks anders doet dan stenen stapelen, maar dat doet hij met een uiterste concentratie waardoor het voor publiek ontzettend spannend wordt om naar hem te kijken.

Werkelijke reallifesoap
In Een dik uur van Rebekka de Wit gebeurt juist heel veel. In haar afstudeervoorstelling, ze studeerde in 2011 af aan het Koninklijk Conservatorium in Antwerpen, heeft ze het over de invloed van de media op de werkelijkheid. ‘Als vader en kind op televisie samen barbecueën, is dat niet geïnspireerd op de werkelijkheid. Maar hoe vader en kind achter de barbecue staan in het echte leven is zoals dat er op televisie uit ziet’, noemt ze als voorbeeld.

Haar vertelling is pijnlijk herkenbaar, maar ze weet het met hilariteit en humor te brengen. Om het publiek te laten zien hoe bizar het is dat we alles wat op tv gebeurt voor waar aannemen, hijst ze zich in een bananenpak en vertelt ze anekdotisch over de regisseur van de reallifesoap die niet kon luisteren. Daarnaast legt ze uit hoe haar eigen naïviteit haar in het verleden in moeilijkheden heeft gebracht. Ze vertelt dat ze als enige van haar klas nog in Sinterklaas geloofde en waarom ze geen spreekbeurt over de heilige geest kon houden. Want het is veel makkelijker om een onderwerp te nemen die je in een potje mee naar school kan nemen. Haar klasgenoot Menno pakte dit veel handiger aan: hij zat met zijn palingen in Achterwerk in de kast.

De voorstellingen van Najaarscollectie zijn verre van hoogdrempelig. De makers, die op donderdagavond te zien waren, maken alle drie juist dingen die heel dicht bij henzelf liggen. Soms gaat een voorstelling over grote thema’s, soms in de vorm van een monoloog recht uit het hart van de maker zelf. Een andere keer is een tekst huiveringwekkend, maar die heeft de maker dan wel zelf geschreven. En weer een andere maker verzint een heel eigen vorm van theater. Kortom: het zou zonde zijn als jonge talenten als Thomas Dudkiewicz, Rebekka de Wit en Nick Steur in toekomst geen podium meer krijgen.


Filmpje: