De Vlaamse schrijfster Annelies Verbeke (Slaap, Vissen redden) schreef voor theatergroep Wunderbaum het stuk Rail Gourmet: Een drieluik in een box.
tekst: Hanna Vlaming

Out of the box
‘Eigenlijk zijn al mijn boeken en verhalen afdrukken van ontsporing. Dat is ook wel de bedoeling: ik vind de ontsporing ontzettend interessant, omdat ze onvermijdelijk is.’ Annelies Verbeke schreef speciaal voor theatergroep Wunderbaum de tekst Rail Gourmet: Een drieluik in een box. Die box staat op het toneel, is het toneel. Het is een kijkdoos zonder achterwand, maar met een deurtje. Dat zich in de rechter wand bevindt. De linker wand bevat scharnieren, is het luik, dat is het eerste deel één meter of wat schuin naar binnen is gedraaid. Een lege box dus, maar met een bepaald perspectief, een blik op de wereld die een beetje schuin, tegendraads, dwars is.

Wat bedoel je precies met geluk, Anja?
Gabrielle komt met drumstel en al het podium op. Zich voorstellend ("Ik ben Gabrielle, 26 jaar, werk bij Rail Gourmet") en haar drumkit opbouwend, spreekt ze over Geluk ("met een grote G ja"). Een Grieks gezegde: ‘Wie gelukkig wil zijn, moet thuis blijven.’ Voor haar liever het Poolse gezegde: ‘Waar liefde is, is geluk." Ze vervolgt met een deprimerende stelling van Schopenhauer: "Het zekerste middel om niet heel ongelukkig te worden, is niet te verlangen heel gelukkig te worden." Ze wil overgaan naar Seneca wanneer de drummer verschijnt (lang haar in een knipje en het even mooie jurkje dragend als Gabrielle). Zij vormen het eerste deel van het drieluik, Gabrielles deel; een muzikale performance.

De muzikale intermezzo’s tijdens Gabrielles monoloog zijn gebaseerd op de brieven die Gabie schrijft. In een brief kun je veel meer kwijt dan in een gewoon gesprek. En in muziek kun je weer meer kwijt als het om hete seksuele verlangens gaat. Haar brieflied aan minnaar Robert bestaat uit zinderende, rillende oerkreten. Maar Gabrielle geeft ook om het geluk van anderen, zoals dar van haar collega’s bij Rail Gourmet bijvoorbeeld. "Anja, wat bedoel je precies wanneer je ‘veel geluk’ zegt? Is geluk voor jou een vorm van kans? Het geluk hebben dat het ongeluk ontbreekt? Is geluk iets dat zich in de wereld bevindt, iets buiten jezelf, dat je door iets of iemand ontvangt? Of zit geluk van binnen? En moet het van binnenuit vrijkomen? … Anja?"

foto: Thomas Dhanens

Oh, non Rebecca, tu n’est pas seul
In het tweede deel wordt de linker wand naar links verschoven. Er ontstaat een rechthoek, een rechthoekig, rechtlijnig, en ongenuanceerd perspectief. Robert (de minnaar van Gabrielle ja) en Rebecca (zijn vrouw) voeren een gevecht door hun mobiele telefoon. Het gesprek laveert tussen harde verwijten en Franse verzoeningen. Rebecca is de baas; zij verdient het geld, heeft status als Europarlementariër, zij heeft de kinderen gebaard, zij heeft de vruchtbare eitjes. Robert is journalist, schrijft een stuk over de werkvloer van Rail Gourmet, werkt aan een Grote Europese Roman (met pas 50 pagina’s op papier), zorgt voor de kinderen en is onvruchtbaar. De wapens kletteren, en wanneer Robert zich hardop afvraagt waarom ze niet scheiden, antwoordt Rebecca: "Daar heb ik toch helemaal geen tijd voor, scheiden…".

Hulet en Toppen
In het derde deel wordt de wand weer schuin gezet. Er wordt een beeld op de wand geprojecteerd van Rebecca die met de machinist van de Thalys in de cockpit zit. Iemand had zich voor de trein geworpen. De machinist vertelt over de tas die hij vond, waarin twee katjes zaten. Hij heeft ze Hulet en Toppen genoemd, de put en de berg. De machinist gelooft dat we leven in de put, en soms over het randje kunnen kijken.

Geen tekst over te schrijven
Rail Gourmet is een toneelstuk over vormen van geluk van binnen, van buiten, dat wel of niet bereikbaar is. Het vertelt verhalen, verbindt levens, door wonderschoon toneelspel, in muziek. Het stelt vragen, het daagt uit, het werkt verslavend. Het stillen van deze verslaving kan alleen door alle boeken van Annelies Verbeke te gaan lezen en 26 mei de voorstelling nog eens te bezoeken in de Stadsschouwburg Amsterdam, of 1 juni naar een nieuwe Wunderbaum Songs at the end of the World te gaan.